Sunk cost fallacy - denkfout

Volgens onderzoek nemen we gemiddeld 35.000 beslissingen per dag. Als je slaapritme op orde is, komt dat neer op ongeveer 2200 beslissingen per uur. Gelukkig zijn de meeste van deze beslissingen automatisch. We poetsen onze tanden na het opstaan, eten een boterham, genieten van een kop koffie of kiezen voor iets gezonds en fietsen naar werk. Op zichzelf zijn deze beslissingen meestal niet heel betekenisvol.

Sommige beslissingen zijn echter zwaarder en hebben meer impact. En wanneer het tijd is om zulke keuzes te maken, kun je in een denkfout terechtkomen die bekend staat als de sunk cost fallacy.

Wat is het

Wat is de sunk cost fallacy precies? Als mensen zijn we emotionele wezens. Onze beslissingen zijn niet puur rationeel. Daarom kunnen we onszelf soms misleiden en keuzes maken om verlies te vermijden.

Een student kan bijvoorbeeld besluiten om door te gaan met zijn studie omdat het eerste jaar al is afgerond, terwijl hij diep van binnen weet dat dit niet de juiste weg is. Of je blijft in een relatie omdat je samen zoveel vrienden en herinneringen hebt opgebouwd.

Het gebeurt ook op kleinere schaal. Stel je voor dat je kaartjes koopt voor een concert. Je bent vroeg opgestaan, hebt in de rij gestaan, flink betaald en uiteindelijk die felbegeerde plekken op de eerste rij bemachtigd voor je favoriete artiest. Maar helaas… wanneer het moment daar is, een half jaar later, voel je je ziek. Ga je toch? Je hebt er tenslotte al zoveel in geïnvesteerd.

Impact op gezondheid

De sunk cost fallacy is moeilijk te vermijden. Als je je ongelukkig voelt over je keuzes, kan dit een teken zijn dat deze denkfout opspeelt. Heb je recent tijd en energie gestoken in iets waar je geen voldoening meer uit haalt? Of stel je een grote beslissing uit terwijl je diep van binnen het antwoord al weet? Laat het je niet van binnenuit opeten. Het is normaal om beslissingen te baseren op eerdere investeringen, maar laat ze niet je leven bepalen of automatisch voor je kiezen.

Zelfcorrectie

De sunk cost fallacy ontstaat wanneer je eerdere beslissingen te veel invloed geeft op toekomstige keuzes. Hier zijn een paar handvatten om de impact te verminderen.

Probeer bij belangrijke beslissingen bewust stil te staan bij deze denkfout. Let op mogelijke biases die je keuze beïnvloeden. Vraag jezelf af: “Wat zou ik doen als ik vandaag helemaal opnieuw moest beginnen?”

Bij kleinere keuzes kun je proberen sneller te beslissen en direct te voelen wat het met je doet. Geeft het je rust en opluchting? Hoe langer je blijft twijfelen, hoe sterker de sunk cost fallacy wordt.

Het is bijna onmogelijk om deze denkfout volledig uit je leven te bannen, maar je kunt wel bewuster kiezen. En dat begint met één simpele stap: Richt je op waar je naartoe wilt — je noordster — in plaats van op wat je onderweg al hebt geïnvesteerd.